Maandelijks archief: oktober 2014

Kirill Medvedev ontvangt Andrej Belyj-prijs voor zijn Ten oorlog tegen het stadhuis

pochodOp maandag 27 oktober 2014 is bekendgemaakt dat de Moskouse dichter en activist Kirill Medvedev voor zijn eerder dit jaar bij de Vrije Marxistische Uitgeverij en Translit verschenen dichtbundel Pochod na merijoe (‘Ten oorlog tegen het stadhuis’) de prestigieuze Andrej Belyj-prijs toegekend wordt in de categorie poëzie. Dat is Ruslands oudste van de overheid onafhankelijke literatuurprijs (het eerste prijzengeld was een appel, een roebel en een fles vodka). 

Kirill Medvedev begon aan de in Pochod na merijoe opgenomen gedichten te schrijven in de nasleep van de Arabische Lente, die ook de hoop van de Russische activisten deed opflakkeren.  In het najaar van 2015 verschijnt (hopelijk) een Nederlandse vertaling van deze bundel bij uitgeverij Leesmagazijn. Een selectie gedichten van Pochod na merijoe is eerder in Nederlandse vertaling verschenen als onderdeel van het boek Alles is slecht (Leesmagazijn, 2014). Dat geldt ook voor het onderstaande gedicht, getiteld ‘Ten oorlog tegen het stadhuis’:

we hadden een vergunning gekregen
voor een antifascistische betoging,
maar niet voor een mars.
mensenrechtenactivist ponomarjov* en ik trokken naar
het stadhuis om te achterhalen waarom.
ponomarjov was razend. ik hield hem een beetje in toom.
ik zal ze leren de fascisten te laten marcheren, zei hij.
ik had niet het gevoel dat dit goed zou aflopen.
olejnik, vicehoofd van de afdeling grote betogingen,
was een pafferig hummeltje met blozende wangen.
begrijpt u, uw verzoekschrift is al behandeld,
zei hij glimlachend.
bent u in staat om een gesprek in het Russisch te voeren?
vroeg pono somber.
ik praat toch russisch met u, zei olejnik.
nee, als dit de manier is waarop u een gesprek aangaat, dan
bent u daar niet toe in staat.
met dit relletje begon het,
maar alles werd min of meer gladgestreken.
de huichelachtige glimlachjes en de diplomatie
kwamen aan zet.
kom nou, laten we elkaar begrijpen, meneer ponomarjov.
laten we dat doen, meneer olejnik.
iedereen denkt dat de mars doorgaat, zei ik somber.
het is te laat om het af te blazen. olejnik begon ons
te bestoken met decreten.
pono diende hem van repliek,
en ik verzonk een beetje in gedachten, omdat ik wist dat
wanneer twee experts

elkaar beginnen te bestoken met wetten en decreten, dat
alles dan uitdraait
op extreme oplichterij, zoals in onze rechtszalen
(en ik heb een hekel aan die oplichterij).
door het raam zag ik de moskva-rivier.
ik herinnerde me hoe op 2 oktober 1993 tijdens de nacht
voor de bestorming van het stadhuis
door de oppositie**
de smerissen ons een paar huizenblokken verder
arresteerden
zogenaamd vanwege een gebroken ruit
in het stadhuisgebouw.
op het politiebureau had ik met overtuiging verkondigd
dat wij die ruit niet hadden gebroken
en de smerissen hadden ons laten gaan.
later bleek dat ik die ruit toch gebroken had,
maar dat ik dat toen gewoon was vergeten.
o heilige dronkenschap!
wat is het makkelijk en fijn om de waarheid te spreken!
hebben jullie ooit jakhalzen horen lachen?
daar in het stadhuis dacht ik terug aan jakhalzengelach in
een abchazisch dorp.
dat is zelfs geen gelach.
het is alsof er een heel huwelijksfeest over straat rolt.
het rolt en krijst en zingt, zingt, zingt uitbundig!
in dat dorp zijn ze als de dood voor de wasberen
uit het noorden,

ze zouden wel eens de russische grens over kunnen steken.

van dit alles werd ik afgeleid door kabaal op het kantoor…
kabaal, gerinkel, mensen liepen aan,
stoelen werden omgegooid…
plotseling besefte ik dat ik in een bloedige nachtmerrie
terecht was gekomen…
ponomarjov ramde olejnik in elkaar!

ik begon om hem heen te lopen, te schreeuwen:
stop daarmee, lev, stop daarmee,
doe dat toch niet, alsjeblieft, stop daarmee!
dwars door mijn geweeklaag
klonk de stem van olejnik.
hij knorde.
daarna stopte het geknor, omdat ik in gedachten verzonk
het geluid
leek te worden uitgezet, het enige wat overbleef waren
lichtjes vertraagde
beelden.
wat ponomarjov zei heb ik dus evenmin gehoord.
maar wat zegt een man die zijn rechten verdedigt zoal
in trotse razernij?
maar hij sprak.
‘ik ken jullie, geschifte socialisten.
jullie zijn niet in staat jezelf of anderen te verdedigen.
semi-sektarisch en infantiel zijn jullie,
jullie staan niet stil bij jullie rechten.
marginale zeurpieten.
oude bibliotheekwijven.
willen jullie subcultuur of politiek?
het wordt tijd om te kiezen
wat wordt het?’
kadatsjki, de chef van olejnik,
kwam zijn hulpje niet te hulp: hij was in vergadering.
hij had olejnik opgedragen ons te ontvangen.
en hij kwam hem niet te hulp, hij bleef vergaderen.
het stuk stront.
het gevoel rechten te bezitten geeft je lichamelijke kracht,
bedacht ik, terwijl ik toekeek hoe pono

de vloer aanveegde met olejnik.
En wij linkse rakkers,
kennen onze rechten misschien niet echt
behalve misschien ons efemere recht op utopie,
de jarenlange gesprekken over revolutionair geweld hebben
ons bloed verkild
en ons veranderd
in verschraalde mossels die niet eens voor hun eigen rechten
kunnen opkomen,
laat staan voor die van een ander
dacht ik verder, lang nadat ik die hel achter mij had gelaten,
tot laat op de avond;
en die gedachte zou mij heel ver hebben gevoerd,
als ik geen email had ontvangen van ponomarjov
dat voor de mars toch geen vergunning was gegeven;
morgen opnieuw ten oorlog tegen het stadhuis.

* In de Sovjettijd doceerde Lev Ponomarjov (°1941) fysica. In de late jaren tachtig was hij een van de oprichters van de mensenrechtenorganisatie Memorial. Hij werd gesteund door Andrej Sacharov. In 1990 werd hij verkozen tot lid van de Russische doema. De afgelopen tien jaar heeft Ponomarjov hevige oppositie gevoerd tegen Poetin. Zo had hij scherpe kritiek op het proces tegen Chodorkovski, die hij als een politieke gevangene beschouwde. In maart 2009 werd Ponomarjov in de buurt van zijn huis in elkaar geslagen, maar zijn activisme is sindsdien niet verminderd. (Nvdv)

** Op 23 september 1993 ontbond Boris Jeltsin het parlement, dat hem vijandig gezind was. Het parlement beschouwde de ontbinding als ongrondwettelijk en begon een afzettingsprocedure tegen hem. Gewapende medestanders bezetten het parlement en het nabijgelegen stadhuis. Op 2 en 3 oktober braken er bloedige straatgevechten uit. Jeltsin won de slag door de inzet van tanks. Afhankelijk van de bronnen vielen er enkele honderden tot duizenden doden. (Nvdv)


Alles is slecht

Kirill Medvedev. Alles is slechtLeesmagazijn. 314 p. ISBN 978-94-91717-09-3. € 19,95. Vertaling uit het Russisch door Pieter Boulogne. Met een inleiding door Keith Gessen, vertaald uit het Engels door Menno Grootveld. Eindredactie door Frank Keizer. Omslag ontworpen door Connie Nijman. 

‘Ontwapenend alledaags’ – Jeroen Zuallaert, Knack

‘Inspirerend’ – Arjen van Veelen, NRC Handelsblad

‘Haast bezwerend’ – Claudia Zeller, Absint

‘Griezelig relevant boek’ – Mark Cloostermans, Boekblad

‘Sterke poëzie’ – Maarten Buser, Literair Nederland

‘Wie Rusland beter wil proberen te begrijpen moet zeker Alles is slecht lezen.’ – Wim Brands, VPRO Boeken 

‘Een boeiende selectie van de gedichten en essays van een onversneden idealist’ – Erik Ziarczyk, De Tijd

‘Zeer de moeite waard’  – Willem G. Weststeijn, Tijdschrift voor Slavische Literatuur

‘Dit boek leest als een openbaring’ – Gie Goris, MO*

‘Mooie en tot denken aanmoedigende essays’  – Jesse van Amelsvoort, 8WEEKLY

‘Een harmonieus geheel van gedichten, essays en acties’ – Obe Alkema, Tzum literair weblog

‘Liefhebbers van Bukowski of auteurs van de beat-generatie kunnen hun geluk niet op’ – Annelies Omvlee, Cutting Edge

‘Zwarte, alarmerende humor’ – Griet Menschaert, Gonzo (circus)

‘Een onherroepelijke strijdkreet van een rebelse overlever, die zijn inkt heeft vermengd met buskruit’ –Tommy van Avermaete, Irrealisten.blogspot.nl

‘Kirill Medvedev kent u van Alles is slecht’ – Gaea Schoeters, De Standaard der Letteren

‘Voor de geinteresseerden in de politiek van Rusland zeker een must’ – Hati Bell

‘Dikke aanrader’ – Martinus Bender, Avier (Onafhankelijk Literair Vlugschrift)

‘Een onthutsend portret van een hopeloos land’ – Michel Krielaars, NRC Handelsblad Boeken


Getagged , , , , , , ,

‘Zeer de moeite waard’ Weststeijn over Alles is slecht in Tijdschrift voor Slavische Literatuur

In het laatste nummer van Tijdschrift voor Slavische Literatuur (Nr. 68, pp. 78-79) bespreekt Willem G. Weststeijn, emeritus hoogleraar Russische letterkunde van de UvA, de bundel Alles is slecht van Kirill Medvedev, die hij herkent als een hedendaagse dissident:

WillemWeststeijn

Met zijn stellingname tegen de heersende orde lijkt Medvedev wel wat op de dissidente schrijvers in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw. Die streden weliswaar voor iets heel anders: grotere vrijheid, geen censuur, kunnen schrijven wat je wilt, maar ook Medvedev kun je zien als een dissident. Hij is niet tevreden met de situatie waarin de Russische literatuur verkeert en wil daar verandering in brengen. Hij loopt daarbij natuurlijk aanzienlijk minder gevaar dan de dissidenten in de Sovjettijd, die hun verzet tegen de staat vaak met langdurige kampstraf, verbanning of gedwongen emigratie moeten bekopen (denk aan Sinjavski, Brodsky en Solzjenitsyn), maar dat maakt zijn verzet er niet minder interessant om. In zijn gedichten en vooral in zijn essays, weet hij uitstekend onder woorden te brengen wat hij beoogt en wat hem drijft. Juist de manier waarop hij dat doet maakt hem een van de interessantere vertegenwoordigers van Russische literatuur anno 2014.

[…]

Alles is slecht biedt een goede indruk van wat Medvedev de afgelopen tien jaar heeft geschreven.

TSL 68 OMSLAGInteressanter nog dan de gedichten, vindt Weststeijn Medvedevs bloedeerlijke essays, waarin de dichter zijn positie uitlegt:

Hij legt zich niet neer bij de opvatting van veel van zijn mededichters en -schrijvers, dat echte kunst niets te maken zou hebben met ideologie en politiek, maar schaart zich juist achter de ideologisch bevlogenen en dan vooral hen die, zoals bijvoorbeeld Bertolt Brecht, een rechtvaardige, marxistisch-socialistische samenleving nastreven. In zijn teksten is die bevlogenheid duidelijk aanwezig, maar ontbreekt de ideologisch vooringenomenheid en scherpslijperij die zoveel ‘linkse’ literatuur kenmerkt. Zijn analyse van de situatie in de Russische literatuur en cultuur van nu en van zijn eigen positie daarin is haarscherp en verklaart ook veel van de reactie van de Russische intelligentsia op de politiek van Poetin en de recentegebeurtenissen in Oekraïne. Die reactie is er nauwelijks. De ene helft vindt het prachtig wat Poetin doet: Rusland is immers een imperium, en Poetins politiek betekent een terugkeer naar dat door de ineenstorting van de Sovjet-Unie verlore gegane imperium. De andere helft heeft zich gecorrumpeerd met het kapitalistische systeem of richt zich uitsluitend op een privéleven waarin geen plaats is voor politiek. Protest is er nauwelijks, alsof de hele intelligentsia is verlamd.

Het eindoordeel van Weststeijn over Alles is slecht:

Alles is slecht, goed vertaald en van goede noten voorzien, is zeer de moeite waard. Het is geen politiek of historisch verslag, maar literatuur, literatuur die zich richt op de werkelijkheid van nu en een uitstekend beeld geeft van de huidige Russische samenleving en van de moeilijke positie van de eenling die die samenleving wil veranderen en op het juiste spoor wil brengen.

Lees de volledige recensie in het Tijdschrift voor Slavische Literatuur (een abonnement kan je bestellen via de website van TSL, afzonderlijke exemplaren worden te koop aangeboden in boekhandel Pegasus te Amsterdam) of op door onderstaande afbeeldingen te klikken.

20141019_09551520141019_095552


Alles is slecht

Kirill Medvedev. Alles is slechtLeesmagazijn. 314 p. ISBN 978-94-91717-09-3. € 19,95. Vertaling uit het Russisch door Pieter Boulogne. Met een inleiding door Keith Gessen, vertaald uit het Engels door Menno Grootveld. Eindredactie door Frank Keizer. Omslag ontworpen door Connie Nijman. 

‘Ontwapenend alledaags’ – Jeroen Zuallaert, Knack

‘Inspirerend’ – Arjen van Veelen, NRC Handelsblad

‘Haast bezwerend’ – Claudia Zeller, Absint

‘Griezelig relevant boek’ – Mark Cloostermans, Boekblad

‘Sterke poëzie’ – Maarten Buser, Literair Nederland

‘Wie Rusland beter wil proberen te begrijpen moet zeker Alles is slecht lezen.’ – Wim Brands, VPRO Boeken 

‘Een boeiende selectie van de gedichten en essays van een onversneden idealist’ – Erik Ziarczyk, De Tijd

‘Zeer de moeite waard’  – Willem G. Weststeijn, Tijdschrift voor Slavische Literatuur

‘Dit boek leest als een openbaring’ – Gie Goris, MO*

‘Mooie en tot denken aanmoedigende essays’  – Jesse van Amelsvoort, 8WEEKLY

‘Een harmonieus geheel van gedichten, essays en acties’ – Obe Alkema, Tzum literair weblog

‘Liefhebbers van Bukowski of auteurs van de beat-generatie kunnen hun geluk niet op’ – Annelies Omvlee, Cutting Edge

‘Zwarte, alarmerende humor’ – Griet Menschaert, Gonzo (circus)

‘Een onherroepelijke strijdkreet van een rebelse overlever, die zijn inkt heeft vermengd met buskruit’ –Tommy van Avermaete, Irrealisten.blogspot.nl

‘Kirill Medvedev kent u van Alles is slecht’ – Gaea Schoeters, De Standaard der Letteren

‘Voor de geinteresseerden in de politiek van Rusland zeker een must’ – Hati Bell

‘Dikke aanrader’ – Martinus Bender, Avier (Onafhankelijk Literair Vlugschrift)

‘Een onthutsend portret van een hopeloos land’ – Michel Krielaars, NRC Handelsblad Boeken

Getagged , , , , , , , , , , ,

Joseph Brodsky. Een Russisch beroepen-abc

azboeka

Op vraag van de Stichting Lezen vertaalde ik voor het schoolproject O mundo, een kleine wereldbibliotheek, dat de mooiste prentenboeken uit de hele wereld wil binnen brengen in multiculturele klassen, het ietwat stoffige, maar bij momenten hilarische Beroepen-ABC van Nobelprijswinnaar Joseph Brodsky uit het Russisch. De vertaling (zowel letterlijk als vrij) dient samen met het door Igor Olejnikov geïllustreerde prentenboek om mee aan de slag te gaan in het lager onderwijs. Ben je zelf lagere schoolleerkracht? Op de webpagina van O mundo over dit boek kan je een heleboel originele en concrete lestips vinden.

Voorwoord van de vertaler

Het Russisch is een taal die gesproken wordt door de inwoners van Rusland, waar heel veel volkeren wonen, en door de Russen, die soms in Rusland wonen en soms erbuiten. De Russische taal wordt niet alleen gesproken, maar ook geschreven.

De letters waarin het Russisch geschreven wordt, zijn heel erg mooi. Ze zien er soms een beetje anders uit dan de letters waarin het Nederlands geschreven wordt (of het Engels, of het Frans, …). De Russen hebben ook iets meer letters dan de Vlamingen of de Nederlanders: ze hebben er meer dan dertig, tegenover zesentwintig.

Als je ze uitspreekt, klinken veel Russische letters ook anders. Zo is er een letter die je uitspreekt als ‘sj’, zoals in ‘sjaal’. Een andere Russische letter spreek je uit als ‘ja’, wat ook een woord is in het Russisch: ‘ja’ betekent ‘ik’. Iedere letter van het Russische alfabet kan je ook weergeven met een of meerdere letters van ons alfabet.

In dit boekje kan je kennismaken met de letters van dat Russische alfabet. Je krijgt telkens een nieuwe tekening met een nieuwe Russische letter en een nieuw Russisch woord, dat met diezelfde letter begint en een beroep betekent. Kunnen jullie de betekenis raden aan de hand van de tekening uit het bijhorende prentenboek en het vertaalde gedichtje? Laat jullie helpen door jullie klasgenootjes die Russisch kennen om het Russische beroep juist uit te spreken.

Met dit boek leren jullie dus heel wat Russische beroepen. Zo kunnen jullie een beetje meepraten wanneer Russen of Russischtaligen het over werk hebben (ook al spreken ze minstens even graag over andere dingen).

Voor wie Russisch kent: op iedere tekening kan je voorwerpen vinden die in het Russisch met dezelfde letter beginnen als het beroep waarover gesproken wordt. Een aantal van deze woorden zijn opgenomen in de lijst achteraan in het prentenboek. Misschien kan je enkele van deze woorden aanleren aan je klasgenoten?

 

A

(spreek uit: a)

 

Тётя занята овсом,

и пшеницею, и льном.

Тётя помнит обо всём.

Эта тётя – АГРОНОМ.

 

[Tante houdt zich bezig met haver,

en met tarwe, en met vlas.

Tante denkt aan alles.

Tante is AGRONOM (agronoom).]

 

Onze tante draagt geen das,

Onze tante is niet dom,

ze weet alles van haver en vlas,

ze werkt als AGRONOM.

 

(Agronóm is Russisch voor ‘landbouwdeskundige’. Dat is iemand die heel veel weet over landbouw.)

 

 

Б

(spreek uit: b)

 

Гонит месяц облака,

тучек пелерину,

чтоб увидеть двойника:

тётю БАЛЕРИНУ.

 

[De maan verdrijft de wolken,

een schoudermantel van wolkjes,

om haar dubbelganger te zien:

tante BALLERINA.]

 

De maan beveelt als een tsarina

de wolkjes elders te kamperen

om haar evenbeeld te adoreren:

een slanke BALERINA.

 

(Een balerína is natuurlijk gewoon een ballerina.)

 

В

(spreek uit: v)

 

Если утром у нас

голова горяча

или дёргает глаз –

вызываем ВРАЧА.

 

[Hebben wij ’s morgens

een gloeiend heet hoofd

of een oog dat trekt,

dan roepen we de VRATSJ.]

 

Zeggen we ‘auw!’,

‘hatsjie!’ en ‘hatsjoe!’,

dan moeten we gauw

naar de VRATSJ toe.

 

(Vratsj is Russisch voor ‘dokter’.)

 

Г

(spreekt uit als een harde g, als in garçon)

 

Ходит дядя за рудою

путь у дяди долог-долог.

Этот дядя с бородою

называется ГЕОЛОГ.

 

[Oоm zoekt naar ertsen

De weg van oom is zeer lang.

Die oom met zijn baard

wordt GEOLOG genoemd.]

 

Ertsen zijn wat waard,

ons oompje zoekt ze vrolijk.

Dat oompje met zijn baard

werkt als GEOLOG.

 

(Geolog spreek je uit als ‘geólek’. Dat is Russisch voor ‘geoloog’: iemand die de bovenste laag van de aarde onderzoekt.)

 

Д

 

(spreek uit: d)

 

Подворотни и углы

усмехаясь веско,

ДВОРНИК с помощью метлы

доведёт до блеска.

 

[Gewichtig grijnzend

doet de DVORNIK

met zijn bezem

gangen en hoeken schitteren.]

 

Straten kunnen stinken.

Dan krijgen ze tik na tik

van de bezem van de DVORNIK,

zodat ze weer gaan blinken.

 

(Dvórnik is Russisch voor ‘straatveger’)

 

Е

(spreek uit: jee, als in jeetje)

 

Жадность букв ужасна, дети!

Я проехал страны все,

но на свете, ах на свете

нет профессии на E.

 

[Letters zijn inhalig, kinderen!

Alle landen ben ik doorgereisd,

maar op aard, ach, op aard,

begint niet één beroep met ‘JEE’.]

 

Kindertjes, roep ach en wee!

Ik doorkruiste land en zee,

maar deze letter werkt niet mee:

niet één beroep begint met ‘JEE’.

 

Ж

(spreek uit: zj, als in journaal)

 

Друг заполненных вагонов,

враг пустопарожних,

проживает на перронах

ЖЕЛЕЗНОДОРОЖНИК.

 

[De vriend van propvolle wagons,

de vijand van leeglopers,

hij slijt zijn leven op perrons:

de ZJELEZNODOROZJNIK.]

 

Leeglopers zien hem als een flik.

Hij is de vriend van volle wagons

en slijt zijn leven op perrons:

de ZJELEZNODOROZJNIK.

 

(Zjeleznodorózjnik is Russisch voor ‘spoorman’ of ‘spoorwegarbeider’.)

 

 

З

(spreek uit: z)

 

Кто проводит в клетке век

ночью и при свете,

но не зверь, а человек, –

тот ЗООЛОГ, дети.

 

[Wie is een eeuw lang in een kooi

’s nachts en overdag,

is geen dier, maar mens?

Dat is een ZOÖLOG, kinderen.]

 

Wie leeft er in een kooi,

loopt alsmaar over hooi,

en is toch geen wild dier?

Over de ZOÖLOG gaat het hier!

 

(Zoölog spreek je ongeveer uit als zaölek. Het is Russisch voor ‘zoöloog’ of ‘dierkundige’. Dat is iemand die heel veel weet over dieren.)

 

И

(spreek uit: i)

 

В пять минут сломать часы

может мой приятель.

Он хитрее лисы

он ИЗОБРЕТАТЕЛЬ.

 

[Op 5 minuten maakt dit vriendje

een uurwerk stuk.

Hij is sluwer dan een vos.

Hij is IZOBRETATELJ.]

 

Mijn vriend is o zo leep:

hij helpt uurwerkgeratel

in twee tellen om zeep.

Hij is IZOBRETATELJ.

 

(Izobretátelj is een moeilijk Russisch woord, dat ‘uitvinder’ betekent.)

 

К

(spreek uit: k)

 

И комбайн, и коня,

и блоху под конец

подкуёт, без огня,

не живущий, КУЗНЕЦ.

 

[Hij beslaat, zonder vuur,

zowel maaidorser als paard

en uiteindelijk ook een vlo,

de vermoeide KOEZNETS.]

 

Hij beslaat onze merrie,

repareert fondusets,

Zijn hamer maakt herrie.

Bekaf is de KOEZNETS.

(Koeznets is Russisch voor ‘smid’)

 

Л

(spreek uit: l)

 

Натянув плотней перчатку,

вас без проволочек

из России на Камчатку

доставляет ЛËТЧИК.

 

[Met strakke handschoen,

brengt de LJOTTSJIK je

zonder tijd te verliezen

van Rusland naar Kamtsjatka.]

 

In het Oosten van Rusland

raak je in één ogenblik

dankzij de vaste hand

van de stoere LJOTTSJIK!

 

(Ljottsjik is Russisch voor ‘piloot’.)

 

М

(spreek uit: m)

 

Волны ходят по тельняшке,

дым от папиросы,

якоря блестят на пряжке.

Кто идёт? МАТРОСЫ.

 

[Hun blouses golven,

hun sigaretten walmen,

ankers schitteren op hun riem.

Wie loopt daar? MATROSY.]

 

Hun blouses zijn niet roze,

ankertjes vinden ze leuk,

in hun mond hangt een peuk.

Wie zijn het? MATROSY.

 

(Matros betekent natuurlijk ‘matroos’. Matrosy is meervoud.)

 

Н

(spreek uit: n)

 

Мама входит в детский сад.

Щёчки разрумяня,

ей навстречу сто ребят.

Эта мама – НЯНЯ.

 

[Mama komt de kribbe binnen.

Honderd blozende kinderen

lopen naar haar toe.

Die mama is hun NJANJA.]

 

Als ze de kribbe binnenkomt

bestormen, blozend, terstond

dozijnen peuters dit mamaatje:

daar is hun NJANJAATJE!

 

(Njánja is Russisch voor ‘kinderoppas’ of ‘kindermeisje’.)

 

O

(spreek uit: o)

 

Где живут стада оленьи,

там и он живёт,

незнакомый с ленью

наш ОЛЕНОВОД.

 

[Waar hertenroedels leven,

daar leeft ook hij.

Luiheid kent hij niet,

onze OLENOVOD.]

 

Hij gaat nooit naar concerten,

het is nu eenmaal zijn lot

te leven bij de herten:

hij is OLENOVOD.

 

(Olenovód betekent ‘hertenfokker’. Dat is iemand die herten kweekt.)

 

П

(spreek uit: p)

 

Чтобы чай с молоком

пить в домах добротных,

кто стучит молотком,

словно дятел? ПЛОТНИК.

 

[Wie klopt als een specht,

om in stevige huizen

thee met melk te drinken,

met zijn hamer? De PLOTNIK.]

 

Wie bouwt met zijn hamer

stevige kamer na kamer

als een specht, tik-tik-tik?

Dat is onze PLOTNIK.

 

(Plótnik is Russisch voor ‘timmerman’)

 

Р

(spreek uit: r)

 

Тянут воблу и угрей,

вопреки стихии,

из бушуюших морей

РЫБАКИ лихие.

 

[Tegen de natuurkracht in

worden uit kolkende zeeën

karpers en palingen gehaald

door de dappere RYBAKI.]

 

Karpers, alen en garnalen

uit woeste zeeën halen

is ook bij storm zijn vak.

Dapper is de RYBAK.

 

(Rybák is Russisch voor ‘visser’.)

 

С

(spreek uit: s)

 

Чтоб луной заблистал

на столе самовар,

выплавляет металл

из печей СТАЛЕВАР.

 

[De STALEVAR smelt

in een oven metaal uit,

zodat op tafel een samowar

als een maan kan schitteren.]

 

Een schitterende samowar

is wat hij je kan beloven.

Hij smelt metaal in een oven

want hij is STALEVAR.

 

(Stalevár is Russisch voor ‘staalgieter’ of ‘staalarbeider’. Een samowar is een Russische theemachine.)

 

 

T

(spreek uit: t)

 

Сонных глаз поутру

под подушку не прячь.

Возвещает зарю

вставший с солнцем ТРУБАЧ.

 

[Verstop je slaperige ogen

’s morgens niet onder je kussen.

Samen met de zon opgestaan

begroet de TROEBATSJ de dag.]

 

Voor wie houdt van zijn bedje

is de TROEBATSJ geen pretje.

Samen met de zon opgestaan,

roept hij het ochtendgloren aan.

 

(Troebátsj is Russisch voor ‘hoornblazer’ of ‘trompettist’.)

 

У

(spreek uit: oe, als in hoed)

 

Электричество, газ –

ежедневным трудом

все удобства для вас

создаёт УПРАВДОМ.

 

[Je hebt elektriciteit, gas,

en alle nutsvoorzieningen

dankzij de dagelijkse zorgen

van de OEPRAVDOM.]

 

Wie zorgt zonder gegrom

voor je elektriciteit en gas,

en doet zelfs bijna je was?

Dat is de OEPRAVDOM.

 

(Oepravdóm is Russisch voor ‘huismeester’ of ‘huisbeheerder’.)

 

Ф

(spreek uit: f)

 

К разрешению загадки

самой главной близок

начинает с физзарядки

утро каждый ФИЗИК.

 

[Broedend op een oplossing

voor een belangrijk vraagstuk

doet iedere FYSIK

dagelijks ochtendgymnastiek.]

 

Hij vindt met een beetje geluk

tijdens zijn ochtendgymnastiek

het antwoord op een vraagstuk.

Ik heb het over de FYSIK.

 

(Fysik is Russisch voor ‘fysicus’ of ‘natuurkundige’)

 

 

Х

(spreek uit: ch, als in chiro)

 

Кто,  приблизившись к кусту,

в землю ткнув треножник,

водит кистью по холсту?

Кто это? Художник.

 

[Wie gaat bij een struik staan,

steekt een driepikkel in de grond,

en haalt een borstel over een doek?

Wie dan? De CHOEDOZJNIK.]

 

Wie gaat met een arendsblik

met een ezel bij een struik staan,

laat zijn borstel heen en weer gaan?

Dat is de CHOEDOZJNIK.

 

(Choedózjnik is Russisch voor ‘kunstschilder’.)

 

Ц

(spreek uit: ts, als in tsaar)

 

Кто, смеясь и хохоча,

лезет в пасть к зверюге?

Мы глядим на ЦИРКАЧА

и дрожим в испуге.

 

[Wie kruipt er lachend

in de muil van een wild dier?

Wij aanschouwen de TSIRKATSJ

en rillen van angst].

 

De TSIRKATSJ bekijken wij

meer dan een beetje bedeesd,

want hij kruipt vrolijk en blij

in de muil van een wild beest.

 

(Tsirkatsj is Russisch voor ‘circusartiest’.)

 

Ч

[spreek uit: tsj]

 

 

Охраняет наш покой,

слыша ветра грозный вой,

над далёкою рекой

верный ЧАСОВОЙ.

 

[Luisterend naar het gehuil

van de wind boven de rivier

zorgt hij voor onze rust,

de trouwe TSJASOVOJ.]

 

Hij aanhoort het woeste geloei

van de wind boven de rivier

en nooit vertrekt hij een spier.

Op wacht staat de TSJASOVOJ.

 

(Tsjasovój is Russisch voor ‘schildwacht’.)

 

Ш

(spreek uit: sj, zoals in sjaal)

 

Кто, вступая с птицей в спор,

мчит во тьму во весь опор?

Кто глядит на светофор

с восхищением? ШОФËР.

 

[Wie rivaliseert met de vogels

en raast ’s nachts in volle vaart?

Wie bekijkt een verkeerslicht

met hartstocht? De SJOFJOR].

 

Door de nacht raast deze agressor

alsof hij met vogels wil rivaliseren,

maar evengoed kan de SJOFJOR

een knalrood stoplicht vereren.

 

(Sjofjór is Russisch voor ‘chauffeur’ of ‘bestuurder‘.)

 

Щ

(spreek uit: sjtsj, zoals in fresh cheese)

 

Нету должностей на Щ.

Весь вспотеешь, их ища.

 

[Je zoekt je in het zweet:

er is geen job met ‘SJTSJ’.]

 

Met ‘SJTSJ’ vind ik niks,

zelfs niet kwaadschiks.

 

 

Ы

(Deze klank bestaat niet in het Nederlands, maar lijkt een beetje op een ‘i’.)

 

К сожалению, увы,

нет профессий и на Ы.

 

[Hemellief, spijtig genoeg

is er geen beroep met ‘Y’.]

 

Met deze letter, vrienden,

is ook geen job te vinden.

 

Э

(spreek uit: e)

 

Свет погас, не видно пальцев.

Можно кошку съесть живьём,

наглотаться спиц от пяльцев…

Мы ЭЛЕКТРИКА зовём.

 

[Het licht is uitgegaan, stikdonder.

De kans bestaat dat je je kat opeet

of je naaigerei opvreet…

We roepen de ELEKTRIK.]

 

Zonder licht hebben we schrik

om per ongeluk naaigerei te eten,

of om de kat levend op te vreten…

Daarom bestaat de ELEKTRIK.

 

(Het Russische woord eléktrik betekent ‘elektricien’ of ‘elektrotechnicus’.)

 

 

Ю

(spreek uit: joe)

 

У меня сокровищ груды:

и брильянты, и сапфир.

Серебро от изумруда

отличает ЮВЕЛИР.

 

[Ik heb bergen schatten:

diamanten en saffieren.

Wat zilver is of smaragd

dat ziet de JOEVELIR.]

 

Wat een praal en pracht:

diamant, robijn en saffier.

Dit is zilver, dat is smaragd,

zo weet de JOEVELIR.

 

(Een Russische joevelír is, zoals je al kon raden, een juwelier.)

 

 

Я

(spreek uit: ja)

 

Эту азбуку, друзья,

сочинил вам нынче Я.

 

[Vrienden, dit ABC

schreef JA voor jullie.]

 

Dit ABC is klaar, hoera!

Wie schreef het? JA!

 

(De Russische letter ja betekent op zichzelf ‘ik’.)

 

Getagged , , , ,