Maarten van der Graaff en Laurent De Maertelaer over Galina Rymboes “poëzie van het Anthropoceen”

rEELFqtl3I1ZjevAA_G8vg-default

Galina Rymboe

In het radioprogramma Het Nachtkastje van NPO Radio 4 vertellen schrijvers over hun literaire voorkeuren, inspiratie en guilty pleasures aan de hand van boeken die naast hun bed liggen. De voorbije week werd het nachtkastje van schrijver en dichter Maarten van der Graaff geïnspecteerd. Op 3 april 2019 legde hij uit waarom hij zo geniet van de “ontzettend goede poëzie” van Galina Rymboe. Je kan de uitzending hier beluisteren.

Een paar dagen eerder sprak ook literatuurcriticus Laurent De Maertelaer zijn appreciatie uit voor Galina Rymboes dichtbundel Tijd van de aarde, in een diepgravende recensie voor het laatste nummer van MappiLibri en zijn blog The dream life of Balso Snel:

“Haar poëzie heeft een dynamische aurale stootkracht, maar bergt evenzeer ‘een niet mindere energieke reflectie’. Het zijn schromeloos beschouwende gedichten, die een bepaalde sfeer of stemming oproepen en een ‘emotionele dreun’ verkopen, maar tegelijk aanzetten tot reflectie en bezinning”

“De taal van de onderdrukten is minstens even complex en bestaat uit veel lagen: geweld, ideologie, het duistere verleden, indoctrinatie, propaganda. Rymboe’s poëzie wil verder gaan dan de simpele weergave van haar persoonlijke geschiedenis, of het vastpinnen van begrippen als ‘solidariteit’ en ‘klassenbewustzijn’. Maar de dichter kan enkel haar gestileerde taal in de strijd werpen. Ze richt haar pijlen op het vigerende vals bewustzijn van een groot, democratisch Rusland — het ingebeelde eindspel van een simplistisch neoconservatisme, dat ieder gemeenschapsgevoel wegvaagt en vervalt in een machtsdiscours dat refereert aan tsaristisch Rusland en de Sovjet-Unie. Met haar gedichten pleit Rymboe voor een nieuwe tijd, ‘de tijd van de aarde’.”

coverGalina Rymboe is midden juni te gast op de jubileum-editie van Poetry International, het Rotterdamse poëziefestival. Kaarten kan je bestellen via de website.

Galina Rymboe. tijd van de aarde. Perdu: Amsterdam, 2019, 83 p. ISBN 9789051881158. Met een nawoord door Anna Glazova. Vertaling uit het Russisch van Vremja zemli door Pieter Boulogne. Distributie: EPO.

 

‘Am I Lovely? Of Course!’ Female poets from Russia at BOZAR, Brussels

On the occasion of the crowdfunded publication of the poetry collection ‘tijd van de aarde’, the translation from Russian into Dutch I made for the publishing house Perdu, its author, Galina Rymbu, and two other contemporary female poets from Russia, namely Vera Pavlova & Maria Stepanova, will be given the floor at BOZAR in Brussels, on Thursday 28 February 2019. Добро пожаловать!

For tickets, click here.

rymboe.png

 

And now for something completely different … Once again the same book by Dostoevsky: A (con)textual analysis of early and recent Dostoevsky retranslations into Dutch

cover_issue_2709_pt_brThe Brazil-based international journal for Translation Studies Cadernos de Tradução has brought out a special issue on “Retranslation in Context” with contributions by my respected colleagues Piet Van Poucke (UGent), Charlotte Bollaert (UGent), and Francis Mus (KU Leuven, ULiège), and many other Translation Studies scholars. I’m happy to have been able to contribute as well, with the article “And now for something completely different … Once again the same book by Dostoevsky: A (con)textual analysis of early and recent Dostoevsky retranslations into Dutch”  (download PDF file). There’s no paywall, the special issue is available online – as all our research output should be. This is the abstract of my article:

During the last 10 to 15 years, the Dutch-language book market has witnessed an increase in the number of Dostoevsky retranslations. Whereas some observers explain this development by referring to the ageing of previous translations, the translators themselves tend to justify their translations by calling them “better translations”. By offering a comparative contextual and textual analysis of early and recent Dostoevsky retranslations into Dutch, this article tries to explain the phenomena of retranslation in general and of recent Dostoevsky retranslation into Dutch in particular. It does so by going beyond the popular assumptions, which show close ties to the Retranslation Hypothesis. On the basis of a historical analysis, which shows that the first Dostoevsky retranslations into Dutch were more oriented towards acceptability than the first translations, it is argued that the concept of norms, as conceived by Gideon Toury, remains a better tool than the Retranslation Hypothesis to interpret and to explain the phenomenon of the Dostoevsky retranslations into Dutch. However, because of translators’ possibilities to go against the norms, which is illustrated through the work of contemporary Dutch translator Hans Boland, norms too fail to provide us with a full explanation.

Boulogne, Pieter. 2019. “And now for something completely different … Once again the same book by Dostoevsky: A (con)textual analysis of early and recent Dostoevsky retranslations into Dutch.” Cadernos de Tradução. Edição Regular Temática – Retranslation in Context. 39:1, pp. 117-144. DOI: 10.5007/2175-7968.2019v39n1p117 

Getagged , , , ,

Crowdfunding voor de uitgave van Galina Rymboes dichtbundel Tijd van de aarde

coverDe kleine maar dappere uitgeverij Perdu zoekt centen voor de uitgave van experimentele poëzie in vertaling. Wie er te veel heeft, kan er doneren. Het is een eerlijke deal, want in ruil krijg je de kraakverse vertaling uit het Russisch van de dichtbundel Tijd van de aarde van de dichteres Galina Rymboe die ik in opdracht van Perdu maakte.

De beste manier om met de dichtbundel kennis te maken, is hem lezen. Perdu licht alvast een tip van de sluier op:

“Galina Rymboe, een vernieuwende stem binnen de Russische literatuur, roept in haar gedichten postapocalyptische werelden op: oude structuren, herinneringsruïnes, verdrogende rivieren, verlaten opgravingsterreinen. Gewaarwordingen, abstracties en intieme momenten stromen in haar meeslepende taal in elkaar over. Ook het geheugen is in verval geraakt. Maar hoe verwoest, afgedankt of uitgewoond de werelden in deze bundel ook zijn, de dichter blijft zoeken naar manieren om naar huis terug te keren, een plek te vinden die ons kan behoeden. Tijd van de aarde is poëzie van het anthropoceen.

Over haar poëtica schreef de Russische critica Anna Glazova: “De gedichten van Galina Rymboe bezitten een basiskenmerk dat essentieel is voor de onmiddellijke werking van een poëtische tekst: ze vervoeren ons. De articulatie, de stemexpressie, de helderheid van het woord en de fonetische intensiteit penetreren meteen de gewaarwording van de lezer en slepen hem met zich mee. Tegelijkertijd staat achter hun stootkracht een niet minder energetische reflectie. In de regel gaan beschouwende gedichten gepaard met een zachte, vertrouwelijke toon, maar dat geldt niet voor deze poëzie: ze probeert geen vertrouwen in te boezemen, maar doet de voor één ogenblik ontwakende lezer opschrikken. Zo’n luide klank zou echter niet volstaan om de aandacht van de lezer te grijpen en hem met de neus op de tekst duwen, als er geen duurzaam en verwoed werk met – en aan – de taal aan vooraf was gegaan. De indikking van empathie en directheid, die rechtstreeks naar het hart van deze poëzie leidt, vormt een vreemdsoortig magnetisch veld, dat de stemming van de tekst orkestreert, en bijgevolg ook de lectuur.”

Het vertalen van haar poëzie was voor Pieter Boulogne, die eerder gedichten en essays van Kirill Medvedev en een novelle van Vsevolod Petrov uit het Russisch vertaalde, een totaal nieuwe ervaring, en een aan meditatie grenzende bezigheid.”

Meer informatie over de crowdfunding, vind je via deze link. Naar het schijnt is Perdu dankbaar voor elke donatie.

 

 

 

 

 

 

 

Getagged , , , ,

Reportage van 21Bis over “Conceptiedag” in Oeljanovsk

9948978Vorige week woensdag, 10 oktober 2018, viel me het plezier te beurt om mee te werken aan een mini-radioreportage voor mediaplatform 21Bis van Lukas De Cock, student van de opleiding journalistiek (Thomas More), over een bijzondere Russische feestdag: “conception day”. Te beluisteren via onderstaande link, inclusief tapijtje van Tsjajkovski, of via de website van 21Bis.

Getagged , , , ,

Interview met Kirill Medvedev in MO*magazine

Pieter Stockmans sprak met de Russische dichter Kirill Medvedev voor MO*magazine, ter gelegenheid van diens optreden met Nikolaj Olejnikov in BOZAR: “Door van deur tot deur te gaan merkte ik dat de steun van de mensen voor het regime van Poetin een mythe is die de neoliberale oppositie verspreidt om het eigen falen te maskeren. Mensen geven wél om hun toekomst en kunnen gemobiliseerd worden in een volksbeweging voor sociale rechten. […] Om je plaats als socialist in de Russische politiek opnieuw op te eisen moet je de wandaden van de beweging onder ogen zien, én tegelijkertijd de bevolking betrekken bij de socialistische strijd. Als mensen zien dat linkse activisten een echte strijd voeren, niet voor abstracte idealen maar voor de verbetering van het dagelijks leven, zal de afkeer van het marxisme verdwijnen.”

Op de website van MO* kan je het volledige stuk lezen.

kmmo.png

Getagged , , , ,

“Mijn vertalershonorarium” in Tijdschrift voor Slavische Literatuur

IMG_0001Het nieuwste nummer van Tijdschrift voor Slavische Literatuur (nr. 79, mei 2018), besteedt, net als het vorige, ruime aandacht aan vertaaldebuten. Hoewel ik momenteel nog in het geboortekanaal der literaire vertalers verblijf, en zelfs terug naar de baarmoeder lijk te worden gezogen, werd met zachte hand een rukje aan mijn mouw gegeven om een bijdrage te schrijven over mijn eerste literaire vertaling.

Ik ben er met plezier op ingegaan, want dat was een goede gelegenheid om in het reine te komen met het verleden: ik heb het over onkoosjere praktijken, gênante steekjes die ik heb laten vallen bij het vertalen van Poesjkin en Dovlatov en over hervertaling van Kirill Medvedev na diefstal.

De titel van het stukje is “Mijn eerste vertalershonorarium” geworden. Dat is een knipoogje naar het geniale korte verhaal “Mijn eerste honorarium” van Isaak Babel, maar daar heeft het verder weinig of niets mee te maken. Ik geloof dat Tijdschrift voor Slavische Literatuur het hele nummer binnenkort ter beschikking stelt op zijn website.

Getagged ,

Rake recensie van Biopolitiek in Gonzo Circus

“Afgehakte ledematen, bungelende darmen, een genadeloze beul en bloed dat alle kanten op spat – dit zijn geen scènes uit een obscure horrorfilm, maar beelden die Kirill Medvedev (1975) in zijn verrassende nieuwe bundel in stelling brengt om te reflecteren op de Russische politieke realteit.” zo schrijft Lisa van Vliet in het laatste nummer van Gonzo Circus (Nr. 144: pp. 49-50). Ze vervolgt:

Terwijl in zijn vorige bundel, ‘Alles…

IMG_4960


biopolitiek-medvedevKirill Medvedev. Biopolitiek. s.l.: Leesmagazijn, 2017. Met een voorwoord door Aleksandr Skidan. Vertaald uit het Russisch door Pieter Boulogne. 68 p. ISBN: 978-94-91717-45-1 

Getagged , , , , , ,

De Standaard der Letteren over De Manon Lescaut van Tourdeille: “Melancholisch portret van een man vol innerlijke onrust”

treindromen.png

Onder de titel ‘Treindromen’ bespreekt Karen Billiet in De Standaard der Letteren (9 maart 2017) de Russische novelle De Manon Lescaut van Tourdeille:

“Een klinkende naam in de Russische literatuur is hij niet, Vsevolod Petrov (1912-1978). Hij was hooguit bekend vanwege zijn werk als kunsthistoricus. In 2006 openbaarde een Russisch tijdschrift zijn novelle De Manon Lescaut van Tourdeille, nu beschikbaar in een prachtige vertaling van slavist Pieter Boulogne.

Petrov schreef het werk vermoedelijk in 1946. Hij deelde de tekst met vrienden, maar ondernam geen stappen om te publiceren. Als jongeman had hij gezien wat de avant-gardistische schrijvers in Sint-Petersburg overkwam tijdens de Grote Terreur. Wellicht bleef hij liever onder de radar. Zijn novelle stond immers haaks op het socialistisch realisme dat Stalin predikte.

Het is een tegendraadse repliek op Reisgenoten, een roman die razend populair was in de naoorlogse Sovjet-Unie. Daarin vertelde Vera Pannova over een hospitaaltrein tijdens de Tweede Wereldoorlog. De personages waren modelburgers die moedig hun patriottische plicht vervulden.

Ook bij Petrov draait het om een hospitaaltrein, maar dan wel eentje die dagenlang blijft stilstaan in het winterse landschap. De passagiers duiken als een stelletje angsthazen weg voor vijandelijke bommen en vervallen tussendoor in ruzie en geroddel. Aan boord is ook een dromerige militair met een reactionaire liefde voor Goethe.

Hij bezweert zijn angstaanvallen door in een 18de-eeuwse fantasiewereld te vluchten. De treinhalte Toerdej doopt hij om in een Bretoense stad, Tourdeille. De verpleegster op wie hij verliefd wordt, vereenzelvigt hij met Manon Lescaut. Net als het personage van Abbé Prévost houdt ze er verschillende minnaars op na. Hun idylle volgt een al even hobbelig parcours als de trein.

Petrov schept een melancholisch portret van een man vol innerlijke onrust en een wereld die omgewoeld is door de oorlog. Een mooie ontdekking.”

cover-manon-lowres


Vsevolod Petrov. De Manon Lescaut van Tourdeille. Kroniek van een liefde. Met een nawoord door Oleg Joerev. s.l.: Leesmagazijn, 2017. Vertaling uit het Russisch door Pieter Boulogne.

Lees hier de eerste hoofdstukken. Je vindt een exemplaar van De Manon Lescaut van Tourdeille in de rekken van de betere boekhandel, of in de webshop van de uitgever (of bij bol.com als je weinig geduld hebt).

Getagged , , , , , ,

Russische literair-muzikale avond in BOZAR met Kirill Medvedev, Nikolaj Olejnikov en Johan de Boose

kirill medvedev.png

Naar aanleiding van de nakende presidentsverkiezingen in Rusland nodigen Bozar en het Centrum voor Russische Studies (KU Leuven) u uit op een avond rond Russische poëzie, muziek en activisme die de controverse niet schuwt. De dichter en activist Kirill Medvedev en de kunstenaar Nikolaj Olejnikov (bekend van het collectief Chto delat) werpen een kritische blik op hun land met de middelen die ze hebben. Ze zullen niet alleen muziek maken en teksten voorlezen, maar ook debatteren met schrijver en Ruslandkenner Johan de Boose.

Praktisch

Waar: BOZAR, Ravensteinstraat, 23, Brussel
Wanneer: dinsdag 13 maart, 20:00 – 21:30
Taal: Engels
Prijs: standaard – 7 euro, -26 jaar – 5 euro
Tickets & info hier

Getagged , , , ,

Review of Brian J. Baer’s “Translation and the Making of Modern Russian Literature”

50113090

My review of Brian James Baer’s book Translation and the Making of Modern Russian Literature (2016) has just been published online in Target. International Journal of Translation Studies (John Benjamins Publishing Company).

Here is the opening thought:

“Don’t you think that approaching Russian literature from the perspective of a Translation Studies scholar poses the treat of cannibalizing Literary Studies?” This question was put to me earlier this year during an application interview for the post of professor of Russian literature at my university. Although the question was asked a bit tongue-in-cheek, perhaps for the sake of debate rather than to make a point, it is symptomatic of the lingering prejudices against literary translation studies. Sure, the institutionalization of Translation Studies has been achieved, but at the same time translation scholars still tend to be confined within frontiers in the scholarly landscape that they are not always allowed to transgress – quite ironically, since transgression is at the heart of their research topic.”

And here’s the conclusion:

“In addition to being a very well-written volume, Translation and the Making of Modern Russian Literature helps us to envisage new histories of Russian literature, in which translation is rehabilitated in its variety of productive roles.”

What is written in between the opening thought and the conclusion, is available to the current subscribers of Target at http://doi.org/10.1075/target.16114.bou.

target pic.png

 

Getagged , , , , , , , ,

“Verlangen naar zuivering” Johan de Boose bespreekt De Manon Lescaut van Tourdeille

Fijne bespreking door Johan de Boose van de novelle De Manon Lescaut van Tourdeille, die ik voor Leesmagazijn uit het Russisch vertaalde:

“Er zijn nog onontdekte meesterwerken in de literatuur. Sommige blijven zelfs decennia lang ongepubliceerd in iemands lade liggen, totdat ze eindelijk hun weg vinden naar een lezerspubliek. De Russische oorlogsnovelle De Manon Lescaut van Tourdeille. Kroniek van een liefde is zo’n chef d’oeuvre. De titel is wat omslachtig en schrikt de lezer misschien af, en de ondertitel is te gewoontjes om de lading te dekken, maar één ding staat vast: dit boek mag op de plank staan naast zijn grote voorgangers, geschreven door Anton Tsjechov, Lev Tolstoj en Ivan Toergenev. […]

Vsevolod Petrov heeft al met al een veel interessanter politiek verhaal geschreven door het niet expliciet over politiek te hebben – interessanter, universeler en dus ook tijdlozer dan de politiek correcte heroïsche bombast van Vera Panova of Viktor Nekrasov. Het geniale zit hierin dat deze novelle tegelijk ook een prachtig en ontroerend liefdesverhaal is dat – letterlijk – leest als een trein.”

De volledige recensie, verschenen onder de titel “Verlangen naar zuivering”, kan je lezen op het platform voor literaire kritiek deReactor.

mltdereactor.png


 

cover-manon-lowresVsevolod Petrov. De Manon Lescaut van Tourdeille.Kroniek van een liefde. Met een nawoord door Oleg Joerev. Leesmagazijn: 2017. Vertaling uit het Russisch.

‘Soepel vertaald meesterwerk’ – De Tijd

‘Dit boek mag op de plank staan naast zijn grote voorgangers, geschreven door Anton Tsjechov, Lev Tolstoj en Ivan Toergenev’ – Johan de Boose (deReactor)

Je vindt een exemplaar van De Manon Lescaut van Tourdeille in de rekken van de betere boekhandel, of in de webshop van de uitgever (of bij bol.com als je weinig geduld hebt).

Getagged , , , , , , , , ,

“Poetry that talks back” Arno Van Vlierberghe over Biopolitiek

“Wat Medvedev met Biopolitiek heeft gedaan, is compromisloze, brutale poëzie schrijven die niet om goedkeuring vraagt, die geen institutionele repressie behoeft om betekenisvol en politiek ontvlambaar te zijn. Een van de voornaamste strijdtonelen waarop de schijnbaar onaanraakbare zelflegitimering van de macht nog kan worden bevochten, is dat van de taal, de lijm bij uitstek tussen alle individuele politieke subjecten.”

“De strijd van de dichter, van Medvedev als gewapende vijand van fascisme, is de wezenlijke strijd om de absolute democratische soevereiniteit van the political. (…) het esthetisch programma van Biopolitiek, met haar onverbiddelijke, gewelddadige performatieve taal, is haar eigen politiek: zij is, in zichzelf, de ‘poetry that talks back’.”

De dichter Arno Van Vlierberghe las Biopolitiek, de jongste poëziebundel van de Russische activist en dichter Kirill Medvedev. De integrale tekst van zijn knappe recensie kan je lezen op de site van deReactor.

reactor.png


Kirill Medvedev. Biopolitiek.  Leesmagazijn, 2017. Met een voorwoord door Aleksandr Skidan. Vertaald uit het Russisch door Pieter Boulogne. 68 p. ISBN: 978-94-91717-45-1

biopolitiek-medvedevKirill Medvedev begon aan de in Biopolitiek opgenomen gedichten te schrijven in de nasleep van de Arabische Lente, die even de hoop van de Russische activisten deed opflakkeren. Opvallend zijn de zwarte humor en het burleske. De lyrische ‘ik’, die in vorige bundels aan de zijlijn toekeek op het Russische maffiakapitalisme en het bijbehorende consumentisme, ontpopt zich tot een actieve geweldenaar. Het universum van de dichter lijkt grimmiger te worden naarmate Poetin bij zijn onderdanen de duimschroeven aandraait. De Russische criticus Aleksandr Skidan noemde het ‘een voor iedereen toegankelijk, democratisch straattheater, een blamage aan het adres van de sceptici die niet geloven in de haalbaarheid van het project van de zelfkritische, reflexieve en tegelijkertijd populaire linkse cultuur’. Voor deze dichtbundel ontving Medvedev de prestigieuze Andrej Belyj-prijs, waarvan het prijzengeld bestaat uit een roebel, een fles wodka en een appel.

Na zijn doorbraak als dichter in 2002 nam Kirill Medvedev (1975) stapsgewijs afstand van de Russische literaire wereld, om na een zelf opgelegd moratorium in 2011 een comeback te maken onder zijn eigen voorwaarden. Hij is de auteur van de dicht- en essaybundels Alles is slecht (2000), Invasie (2002), Teksten uitgegeven zonder medeweten van de auteur (2007), 3% (2007) en Lang leven, jong sterven (2011). Naast dichter is Medvedev de Russische vertaler van Charles Bukowski, Pier Paolo Pasolini, Victor Serge en van de neomarxistische theoretici Terry Eagleton en Michael Löwy. Hij is ook een activist van de Russische Socialistische Beweging, de drijvende kracht achter de Vrije Marxistische Uitgeverij en de leadzanger van de band Arkady Kots. In de zomer van 2017 nam zijn politieke engagement de vorm aan van kandidaatstelling voor de Moskouse gemeenteraadsverkiezingen.

Getagged , , , , , , , ,

Beginnerscursus Russisch in Leuven

zapisalsaVoor wie graag eens здравствуйте zou zeggen maar niet weet hoe daaraan te beginnen organiseert het Centrum voor Russische Studies van de KU Leuven een beginnerscursus Russisch in de periode 21 februari – 23 mei 2018.

De cursus wordt gegeven door mijn geweldige collega Ewa Schalley. Wegens succes wordt er een extra groep ingericht, waarin nog plaatsen vrij zijn. Meer info via deze link.

***

Op 18 april 1991 vond in Moskou een van de eerste acties plaats van de kunstactivistische groepering Expropriatie van het Kunstdomein (E.T.I.): een dozijn jongens en meisjes ging toen op het Rode Plein liggen, op zo’n manier dat hun lichamen het vuile Russische woord “ХУЙ” vormden. Met die actie protesteerden ze tegen de nieuwe wet over de zedelijkheid, die vuilbekkerij in het openbaar verbood, en tegen de economische malaise.

wide_detail_picture

Ik bracht dit gisteren, op 6 december 2017, ter sprake in mijn lezing over Post-Sovjet kunstactivisme. Na afloop van de lezing vonden we in het Leuvense Letterenhuis dit:

24852175_10155332975321748_2836178993823377993_n.jpg

Bedankt, Sint!

 

Getagged , , ,